Home » Blijf voorlezen, ook na de kleuterklas: interactief voorlezen versterkt de woordenschat van meertalige kinderen in het lager onderwijs

Blijf voorlezen, ook na de kleuterklas: interactief voorlezen versterkt de woordenschat van meertalige kinderen in het lager onderwijs

Blijf voorlezen, ook na de kleuterklas: interactief voorlezen versterkt de woordenschat van meertalige kinderen in het lager onderwijs

De Voorleesweek is een uitgelezen moment om stil te staan bij de kracht van interactief voorlezen, ook in het lager onderwijs. Doctoraatsonderzoek binnen de onderzoeksgroep Taal, leren, innoveren van de Universiteit Gent toont hoe interactief voorlezen de Nederlandse woordenschat van meertalige kinderen kan versterken. Gerichte pre-teaching en het doelgericht inzetten van thuistalen bieden daarbij extra kansen.

 

Van 21 tot en met 29 november 2026 staat Vlaanderen tijdens de Voorleesweek stil bij het belang van voorlezen. Bij interactief voorlezen luisteren kinderen niet alleen naar een tekst, maar gaan ze er ook actief over in gesprek. Ze worden aangemoedigd om mee te denken, vragen bij de tekst te beantwoorden en hun eigen ideeën onder woorden te brengen. Zo krijgen ze kansen om nieuwe woorden te leren en zelf te gebruiken. Doctoraatsonderzoek van Eline Decraene, verbonden aan de vakgroepen Pedagogische Wetenschappen en Taalkunde van de Universiteit Gent, toont wat deze aanpak kan betekenen voor de verwerving van Nederlandse woordenschat voor meertalige kinderen in het lager onderwijs. In het onderzoek (2022-2026) werden zowel de perspectieven van leraren en kinderen onderzocht als twee studies uitgevoerd naar de effecten van interactief voorlezen op het verwerven van nieuwe woordenschat.

 

Nieuwe woorden leren via interactief voorlezen

Een eerste studie toonde aan dat interactief voorlezen kinderen helpt om nieuwe Nederlandse woorden te leren. Kinderboeken bieden een rijke en gevarieerde woordenschat, met ook woorden die kinderen in alledaagse gesprekken minder vaak horen, bijvoorbeeld uit domeinen zoals wetenschap en techniek. Uit de studie bleek dat kinderen ook deze minder frequente woorden bijzonder goed leerden via interactief voorlezen. Daarnaast liet het onderzoek zien dat de thuistaal een waardevolle rol kan spelen tijdens interactie. Uit analyses van video-opnames bij een deel van de kinderen bleek dat ze vaker langere uitingen in het Nederlands formuleerden wanneer ze eerst in hun thuistaal konden overleggen en vervolgens werden aangemoedigd om hun ideeën in het Nederlands te verwoorden. Door de thuistaal op die manier doelgericht in te zetten, kan ze een opstap vormen naar actievere deelname aan gesprekken in het Nederlands. Toch leerden niet alle kinderen evenveel. Kinderen met een grotere woordenschat in het Nederlands of hun thuistaal leerden meer nieuwe Nederlandse woorden en konden die op langere termijn beter onthouden. De resultaten wijzen er dan ook op dat bestaande verschillen in woordenschat tussen kinderen verder kunnen toenemen.

 

Pre-teaching: enkele woorden vooraf aanleren

Om ook kinderen met een beperktere woordenschat meer kansen te bieden om nieuwe woorden te leren, onderzochten we in een tweede studie het effect van gerichte pre-teaching. Daarbij maakten kinderen al vóór het voorlezen kennis met nieuwe woorden uit het verhaal, bijvoorbeeld via raadspelletjes, afbeeldingen en memoryoefeningen. Vijftien tot twintig minuten pre-teaching bleek al voldoende om het leren van nieuwe Nederlandse woorden aanzienlijk te verbeteren. Die aanpak werkte zowel wanneer de pre-teaching volledig in het Nederlands gebeurde als wanneer de thuistaal aanvullend werd ingezet om woordbetekenissen te verduidelijken. De relevante vraag is daarbij niet óf de thuistaal wordt gebruikt, maar waarom, wanneer en hoe. Dat vraagt van leraren geen beheersing van alle thuistalen van de kinderen in hun klas, wel inzicht in hoe meertaligheid doelgericht kan worden ingezet.

 

Van onderzoek naar de klaspraktijk

Interactief voorlezen verdient dan ook een vaste plek in het lager onderwijs. Korte, gerichte pre-teaching kan daarbij extra ondersteuning bieden, zeker wanneer die nauw aansluit bij het voorleesmoment en de woorden ook tijdens andere klasactiviteiten opnieuw aan bod komen. Idealiter neemt de klasleraar dit zelf op of gebeurt het in nauwe samenwerking met een taalondersteuner. Zo wordt de extra taalondersteuning een geïntegreerd onderdeel van de dagelijkse klaswerking, in plaats van een afzonderlijk traject. Om deze aanpak duurzaam te verankeren, is ook ondersteuning op schoolniveau nodig. Uit vragenlijsten en interviews met (student-)leraren, directieleden en zorgcoördinatoren blijkt dat zij vooral nood hebben aan professionalisering, voldoende personeel, samenwerking en meertalig lesmateriaal om doelgerichte taalondersteuning mogelijk te maken.

 

De Voorleesweek biedt een uitgelezen kans om het belang van interactief voorlezen ook in het lager onderwijs onder de aandacht te brengen. Het onderzoek toont dat aandacht voor het Nederlands en het doelgericht inzetten van de thuistalen van leerlingen hand in hand kunnen gaan. Tegelijk is grootschaliger vervolgonderzoek nodig om de effecten van verschillende vormen van taalondersteuning bij grotere groepen leerlingen en op langere termijn verder te onderzoeken.

 

Over het onderzoek

Het onderzoek werd uitgevoerd tussen november 2022 en september 2026 aan de Universiteit Gent door Eline Decraene onder begeleiding van promotoren Prof. dr. Hilde Van Keer (vakgroep Pedagogische Wetenschappen, centrum Onderwijskunde) en Prof. dr. Maribel Montero Perez (vakgroep Taalkunde). Het onderzoek werd gefinancierd door het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek Vlaanderen (11E1523N).